Niewidzialna praca i mental load – co to jest i dlaczego tak męczy?
Masz wrażenie, że cały czas coś robisz, a wieczorem trudno powiedzieć, co właściwie zajęło Ci cały dzień? Niby nic wielkiego się nie wydarzyło. A jednak jesteś zmęczona.
To uczucie zna wiele kobiet. Codzienność bywa pełna drobiazgów, decyzji, spraw do dopilnowania i rzeczy, które „same się nie zrobią”. Problem w tym, że największy ciężar często nie leży w samym działaniu, ale w ciągłym pamiętaniu, planowaniu i przewidywaniu.
Bo przecież jeśli Ty nie dopilnujesz… to po prostu się nie wydarzy.
I właśnie tutaj pojawia się temat mental load oraz niewidzialnej pracy.
W tym artykule przeczytasz:
- co to jest mental load,
- dlaczego tak męczy,
- dlaczego częściej dotyka kobiet,
- jak zmniejszyć poczucie przeciążenia.
Mental load – co to jest?
Mental load to obciążenie psychiczne związane z organizowaniem codziennego życia: pamiętaniem, planowaniem i przewidywaniem. Innymi słowy jest to wszystko, co na co dzień nosisz w głowie, cały życiowy management.
Na przykład:
- terminy wizyt u lekarzy,
- lista zakupów,
- potrzeby dzieci,
- rachunki,
- plan obiadów na tydzień,
- sprawy szkolne,
- urodziny bliskich,
- rzeczy do kupienia,
- obowiązki domowe.
Problemem nie jest robienie. Problemem jest pamiętanie.
Wiele osób myśli, że zmęczenie bierze się z nadmiaru obowiązków. Często jednak bardziej męczy nie samo wykonanie zadania, ale to, że trzeba o wszystkim stale pamiętać.
Energię zabiera między innymi:
- pilnowanie terminów,
- przypominanie innym.
- przewidywanie problemów.
- podejmowanie wielu małych decyzji.
- koordynowanie planów domowników,
- łączenie wszystkiego w jedną całość.
Jeśli stale jesteś osobą „od ogarniania”, głowa praktycznie nie ma kiedy odpocząć – tym sposobem zamieniasz się w umysłowe centrum dowodzenia życiem. Nie tylko swoim, ale wszystkich domowników.
Lista rzeczy, które „dzieją się same”
A to dopiero wierzchołek góry lodowej!
Niewidzialna praca – co to znaczy?
Kiedy Ty wszystko ogarniasz, inni widzą głównie efekt:
- lodówkę pełną jedzenia,
- chemię domową, która „nigdy się nie kończy”,
- posprzątany dom,
- czyste ubrania w szafie.
Nie widzą natomiast tego, co stoi za kulisami: planowania, pamiętania, zarządzania, przewidywania. Czyli pracy, która dzieje się w Twojej głowie, a której z zewnątrz nie widać.
| EFEKT Co widzą inni? | MENTAL LOAD Co działo się za kulisami? |
|---|---|
| Obiad czeka na stole. |
|
I takich „niewidzialnych procesów” w ciągu dnia są dziesiątki.
Przykład z życia – Olga i jej wieczne pamiętactwo
Olga na co dzień pracuje w szkole podstawowej jako nauczycielka języka polskiego. Dodatkowo jest również wychowawczynią klasy 8. Jej praca to jedno wielkie pamiętactwo: o tym, żeby pokserować sprawdziany, zebrać pieniądze na wyjście do kina, o hospitacji, o tym, komu nie robić zdjęć na wycieczce, bo nie ma podpisanej zgody. Ale gdy w końcu rozbrzmiewa ostatni dzwonek, można by pomyśleć: koniec, teraz odpoczynek.
No właśnie nie.
Bo gdy Olga zamyka drzwi klasy, w jej głowie otwiera się nowa zakładka: dom. Jako mama 10-latki ma wiele do przypilnowania:
- umówić córkę na szczepienie,
- zrobić z nią model Biskupina z zapałek – na konkurs w szkole,
- ugotować obiad z tego, co zostało,
- zaplanować śniadaniówki,
- kupić prezent teściowej, bo mąż nie wie, co jej się spodoba,
- umówić się do dentysty,
- umyć podłogi.
– ta lista nigdy się nie kończy! Z zewnątrz to drobiazgi. Ale od środka to prawdziwy ciężar.
Dlaczego to dotyka głównie kobiet?
Oczywiście Olga może poprosić męża o pomoc. Tylko pojawiają się dwa pytania:
Po pierwsze: dlaczego w ogóle musi prosić o pomoc, skoro wspólnie prowadzą dom? On nie powinien być jej „pomocnikiem”, tylko partnerem w tym codziennym boju.
Po drugie: często pomoc oznacza… kolejne zarządzanie. Bo trzeba przygotować listę zakupów, przypomnieć mu o wykonaniu zadania, podać instrukcje, na koniec dopytywać, czy zrobił. Takie koordynowanie zużyje więc więcej energii i nerwów, niż wykonanie zadania samodzielnie.
Dla jasności: nie chodzi o to, że w domu nikt inny nic nie robi. Ale to jednak Olga:
- pamięta,
- przypomina,
- zauważa problemy wcześniej,
- dopilnowuje wykonania.
To dodatkowa warstwa pracy, której często nikt nie zauważa.
Jakby tego było mało, w Oldze pokutuje od dawna zakorzeniony kolaż obrazów: opiekunki ogniska domowego, siłaczki i kobiety sukcesu w jednym. Bo w końcu to schemat, który zna z życia: jej mama też ogarniała cały dom, jej przyjaciółka również robi te wszystkie rzeczy, a jeszcze na studia podyplomowe znalazła siłę… wszystkie jakoś sobie radzą. Ona nie ma w końcu tak najgorzej i czasami zaczyna myśleć, że to z nią coś jest nie tak. Że to tylko ona sobie nie radzi.
Same mówicie o tym w ten sposób:
Edyta: Bycie mamą jest trochę jak bycie WiFi. Nikt nie zauważa Cię, gdy działasz, ale wszyscy zauważają, gdy Ciebie nie ma.
Monika: To moja robota plus milion innych [rzeczy].
Ewa: Neverending story.
Anna: Niewidzialna praca to ten magiczny proces, dzięki któremu w domu zawsze jest papier toaletowy, a prezenty na urodziny rodziny same się kupują i pakują. A tak serio – to potężny wysiłek logistyczny, który zasługuje na o wiele większe uznanie.
Dlaczego mental load tak męczy?
Wyobraź sobie telefon, w którym masz otwartych 50 aplikacji w tle. Nic nie robisz, ekran wygaszony… a mimo to bateria leci.
Tak samo działa mental load w Twojej głowie. Możesz siedzieć na kanapie, patrzeć w sufit, teoretycznie odpoczywać. Ale w Twojej głowie otwartych jest mnóstwo zakładek, które pracują, aż czacha dymi! Zakupy, porządki, relacje z bliskimi, ważne wydarzenia, zobowiązania, zdrowie.
Możesz więc cały dzień spędzić na kanapie, a i tak czuć się zmęczona. Dlaczego?
1. Lista spraw nie ma końca
Nigdy nie dojdziesz do momentu, w którym naprawdę nie będzie już nic do zrobienia. I to dobrze! Sztuka jednak polega na tym, żeby nie dążyć do zrealizowania wszystkiego – to droga donikąd.
2. Działa 24/7
Och, gdyby tylko mieć guzik, który wyłącza myślenie. Niestety nie ma tak łatwo – jeśli nad tym nie zapanujesz, mental load będzie Ci ciągle podsuwał nowe rzeczy do zrobienia. (Na szczęście są sposoby, by mieć to pod kontrolą – o tym za chwilę.)
3. Zjada Twoją moc obliczeniową
Każdy ma ograniczone zasoby uwagi, energii i cierpliwości. Jeśli weźmiesz na swoje barki zbyt duży ciężar, w końcu zaczniesz się potykać – zapominać.
I choć nikt wcześniej nie widział Twojej pracy, to możesz być pewna, że wszyscy zauważą, gdy:
- prezenty świąteczne nie będą zapakowane,
- mokre pranie ukisi się w pralce, bo nikt go nie wywiesi,
- śmieci zaczną wysypywać się z kosza,
- skończy się papier toaletowy.
4. Bywa bagatelizowany
„Każdy tak ma.”
„Tak wygląda dorosłość.”
„Przecież ktoś to musi robić.”
Moim zdaniem właśnie to boli najmocniej: gdy realny ciężar jest traktowany jak coś niewartego zauważenia. A przecież to, że coś jest powszechne, wcale nie znaczy, że nie jest obciążające.
Czy mental load da się zmniejszyć?
Wymaga to trochę wysiłku, ale tak – można złagodzić poczucie przeciążenia wynikające z mental load. Rozwiązaniem nie jest jednak „lepsza organizacja”. Co więc możesz zrobić, żeby realnie sobie pomóc?
1. Świadomość problemu – to pierwszy krok ku poprawie sytuacji. Już teraz przeczytawszy ten artykuł, wiesz, że to, z czym się mierzysz, to prawdziwy problem. I nie tylko Ty się z nim zmagasz.
2. Dobra komunikacja – ze wszystkimi domownikami. Oni też muszą zrozumieć, że nic nie dzieje się samo.
3. Lepszy podział obowiązków – najlepiej taki, który obejmuje nie tylko konkretne zadanie, ale też całe zarządzenie z nim związane. A więc nie samo „wynoszenie śmieci”, ale też:
- pamiętanie, że trzeba wynieść śmieci;
- pilnowanie harmonogramu wywozu odpadów konkretnego rodzaju;
- wkładanie nowych worków;
- dbanie o czystość koszy na śmieci.
4. Narzędzia, które pomogą – prawdziwą ulgę może przynieść wyrzucanie rzeczy na papier naprawdę pomaga. Bo nasz główny cel to nosić mniej w głowie.
A ponieważ o mental load wciąż mówi się za mało, postanowiliśmy stworzyć coś, co pomaga go zobaczyć i nazwać. 👇
Planer niewidzialnej pracy – „Ogarniam drugi etat”
Wiemy, że organizacja obowiązków domowych i po prostu – całego życia, to niełatwa sztuka. Zaczęliśmy więc szukać pomysłów na mental load planer – tak powstał Planer Niewidzialnej Pracy „Ogarniam Drugi Etat”. Możesz pobrać go za darmo. Ale na początek musisz wiedzieć o nim dwie rzeczy:
1. To nie jest zwykły planer – nie znajdziesz w nim dat. Ani tym bardziej list zadań!
2. Ten plik nie powstał po to, żebyś ogarniała więcej. Ale po to, żebyś zobaczyła, ile już ogarniasz!
Korzystanie z Planera Niewidzialnej Pracy opiera się na trzech filarach. I co najlepsze, nie musisz wcale realizować ich wszystkich. Możesz skupić się na jednym najmniejszym kroku – dokładnie tym, którego dziś najbardziej potrzebujesz.
FILAR 1. ZAUWAŻ
Poświęć chwilę, żeby spojrzeć na siebie z większą czułością. Dostrzeż, jak wiele nosisz w swojej głowie. Jest tego naprawdę sporo – a Ty od dawna to dźwigasz.
Już samo przejrzenie pliku jest realizacją tego filaru. A jeśli chcesz pójść krok dalej, w planerze znajdziesz miejsce, by wypisać pełen zakres Twoich obowiązków, o których musisz pamiętać.
FILAR 2. POROZMAWIAJ
Jeśli uznasz, że nie chcesz zostawiać tego tylko dla siebie, planer pomoże Ci podjąć rozmowę z bliskimi – partnerem, partnerką albo innymi domownikami. Wspólnie możecie zobaczyć, kto za co odpowiada w domu i jak wygląda codzienność z perspektywy każdej osoby. Czasem samo nazwanie tego, co było niewidzialne, przynosi dużą ulgę i uczy uważności na drugiego człowieka.
FILAR 3. ODCIĄŻ
Rozmowa może pokazać, że obecny podział obowiązków zbyt mocno obciąża jedną osobę. I w związku z tym możecie chcieć go zmienić. Nie musicie od razu wywracać Waszego życia do góry nogami – wystarczą drobne przesunięcia, by wszystkim zrobiło się lżej. Na takie ustalenia również znajdziecie miejsce w Planerze Niewidzialnej Pracy.
Chcesz spróbować? Możesz pobrać go za darmo tutaj.
Na zakończenie
Mental load nie zawsze widać z zewnątrz. Nie hałasuje, nie świeci na czerwono, nie pojawia się w kalendarzu jako osobne zadanie. A jednak potrafi męczyć bardziej niż długa lista obowiązków.
Dlatego jeśli czujesz zmęczenie, rozdrażnienie albo wrażenie, że „ciągle coś jest na Twojej głowie” – to nie znak, że sobie nie radzisz. To często znak, że dźwigasz naprawdę dużo.
Warto to zauważyć, nazwać i poszukać sposobu, żeby było Ci lżej.
Bo nie wszystko musisz nosić sama.